“De Fiertel, een internationaal troostend gebaar”
Elk jaar trekt de Fiertelommegang duizenden wandelaars en toeschouwers naar Ronse om de relieken van Sint-Hermes te vergezellen tijdens een tocht van ruim 32 kilometer. Maar hoe beleven de jongere generatie deze eeuwenoude traditie? Onlangs kwam ik in aanraking met het verhaal achter De Fiertel. Een verhaal dat aantoont dat duiken in onze eigen lokale geschiedenis soms heel inspirerend kan zijn en verrassend simpele adviezen kan opleveren voor ons welzijn.
In gesprek met vier “enthousiaste Ronsenaars”: Ella, Babette, Fien en Belle.
Twee weken voor de Fiertel werd ik benaderd door vier zeer enthousiaste Ridders van de Fiertel in het centrum van Ronse. Ze wilden graag iets vertellen over De Fiertel. Ze waren er zeer enthousiast over. Ze keken uit naar die gebeurtenis vooral omdat het de inwoners van Ronse samenbrengt en omdat het een groepsgebeuren is. Ik vroeg hen of ik hen kort mocht interviewen.
“Natuurlijk,” klonk het enthousiast.
Beluister het audiofragment hier.
Ik leerde dat De Fiertel een volksfeest is dat jaarlijks plaatsvindt in Ronse, opgedragen aan Sint-Hermes, patroonheilige die mensen beschermt tegen geestes- en zenuwziektes.
“Wat is zijn geheim,” vroeg ik vervolgens? Het antwoord:
- Beweeg voldoende.
- Ga naar buiten.
- Ga samen met anderen of met je hond wandelen (i.p.v. je te focussen op presteren of competitie).
- Blijf actief via hobby’s.
Vandaag wordt er vaak snel geadviseerd om in therapie te gaan. En dat kan natuurlijk zeer waardevol zijn. Maar volgens mij is het een én-énverhaal. Als je vastloopt en je niet goed in je vel voelt, kunnen zowel therapie als een gezonde levensstijl – met aandacht voor bv. beweging, natuur en voeding – helpen. En als we dat samen met anderen kunnen doen, is dat extra meegenomen.
“Een stap vooruit voor de ander: De Fiertel als wandelende meditatie”
Op de dag van de Fiertel wandelde ik ’s morgensvroeg in het centrum van Ronse. Ik zag overal mensen in sporttenue en jongeren in groepjes die elkaar vriendschappelijk en liefdevol begroetten. Het was een zeer aangename sfeer. De jongeren zagen er zeer gelukkig uit en keken uit naar het samen op tocht gaan. Het was hartverwarmend. Ik ging die dag vroeg in de ochtend ook naar de viering in de basiliek. De basiliek zal vol met personen van alle leeftijden, jong en oud. Mensen goed te been en personen die zich moeilijk vooruit konden bewegen. De nadruk ligt op het samen zijn en iets doen voor de andere. In de viering werd de nadruk gelegd op ‘het samen vriendschappelijk op weg gaan en samen genieten van de tocht‘. Het was een bijzondere ervaring om in deze grote groep te zitten ’s morgensvroeg. Ik voelde een verbondenheid met deze mensen. Samen hadden we een gemeenschappelijk doel die dag nl. samen op weg gaan met de wens dat andere personen zich goed in hun vel zouden kunnen voelen. Wat deze wandelaars doen, is in essentie een internationaal troostend gebaar. Het overstijgt de kilometers; het is het universele symbool van ‘ik draag jou als je zelf niet kunt lopen’. Elke stap die zij zetten, is een baken van hoop en troost voor de cliënten in mijn praktijk die de kracht of de mogelijkheid nu niet hebben om mee te gaan. En ook voor jou, lezer, over grenzen heen! Zo zijn we, over alle grenzen heen, toch onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een internationaal troostend gebaar.
“De Fiertel? Heel Leuk!”
Wie deelneemt aan de Fiertel, merkt al snel dat het evenement dieper gaat dan louter traditie of een sportieve prestatie. Het is een traditie wat doorgegeven wordt van de ouders aan hun kinderen. De jongeren en jongvolwassenen die er met mij over gesproken hebben, zijn telkens heel enthousiast en houden er hele mooie herinneringen aan over. Vooral het samen op stap gaan met vrienden is voor hen van enorme meerwaarde. Dat maakt het voor hen net heel bijzonder. Jongeren en jongvolwassenen vertellen me ook telkens dat het heel leuk is. Ze spreken niet over de lange afstand, de fysieke pijn van lang te wandelen… . Integendeel. Terwijl de kilometers onder de voeten wegglijden, ontstaat er een bijzondere dynamiek tussen de stappers. Velen wandelen namelijk niet alleen voor zichzelf. Er leeft een stille, krachtige traditie binnen de ommegang: stappen met de wens dat een ander zich goed in zijn vel mag voelen, dat een geliefde mag helen, of dat de gemeenschap veerkracht vindt. Dit sluit naadloos aan bij een concept dat we vandaag de dag kennen als de liefdevolle vriendelijkheidsmeditatie (of Metta-meditatie). In die vorm van mindfulness richt je je gedachten bewust op het welzijn van anderen, met innerlijke zinnen zoals: “Mag jij gelukkig zijn, mag jij je veilig voelen, mag jij vrij zijn van pijn.” De Fiertel is in essentie de Ronsese, actieve vorm van deze meditatie. Elke stap die gezet wordt, filtert de hectiek van het dagelijkse leven weg en maakt ruimte voor pure, onbaatzuchtige vriendelijkheid. Het herinnert ons eraan dat we, net als de Ridders van de Fiertel destijds, verbonden zijn met elkaar en dat we samen sterker staan als we elkaars welzijn vooropstellen. Het is mindfulness in beweging in het prachtige landschap, gedragen door een hele stad., een gemeenschap.
“Duivels mooi”
Ik zag hoe de Duivel rondliep in de Fiertel en om zich heen keek. Ik voelde me een beetje gespannen omdat ik niet wist hoe hij op mij zou reageren. Misschien zou hij me aanvallen, of misschien zou hij gaan schreeuwen en over me oordelen… Ik voelde hoe ik ademde en daar stond. De stress verminderde wat. In een opwelling besloot ik de Duivel een vraag te stellen; ik was nieuwsgierig naar de Duivel. Ik wilde weten wat hij tegen me te zeggen had. Ik had een heel kort gesprekje met hem. Bekijk de video hieronder:
Ik vroeg de Duivel: “Hoe komt het dat je zo moeilijk bent voor mensen? “
Het was een speelse vraag. Zijn antwoord kwam meteen.
„Je ziet er mooi uit. Je ziet er te mooi uit.“
Ik was eerst verrast toen ik zijn antwoord hoorde. Nadat ik de video had gepauzeerd, moest ik lachen. Niet omdat het een diepzinnig antwoord was, maar juist omdat het dat niet waWant wat ik hieruit haal zijn – opnieuw – een aantal eenvoudige wijsheden:
- Soms zoeken we te veel naar logica, verklaringen en controle.
- Soms is het niet nodig om te zoeken naar ingewikkelde verklaringen voor zaken die misgaan in ons leven.
- Soms is het enige wat we kunnen doen lachen om de willekeur.
- Of de humor zoeken in de tegenslagen die ons allemaal overkomen.
- En soms kunnen we een situatie best gewoon met vriendelijkheid en mindfulness benaderen, zonder meer.
- Of misschien ons opkleden en er mooi uitzien! Dit maakt de Duivel al wat vriendelijker.
“Waarom de Fiertel mij als psychologe raakt”
Toen ik pas in Ronse kwam wonen, stelde ik me meteen vragen over Sint-Hermes. Wie was hij precies? Wat deed hij? En hoe slaagde hij erin om mensen uit hun psychisch lijden te verlossen? In de stad zelf bleek hij echter verrassend ongrijpbaar. Geen overdaad aan schilderijen of teksten; inwoners vertelden me zelfs dat die schaarste aan informatie intentioneel is. Op zoek naar antwoorden heb ik vaak rondgewandeld. Van de ene hoek van de stad naar de andere, zoekend naar een afbeelding, een tekst of een tastbaar spoor. Het bracht me in beweging.
Maar mijn echte ontmoeting met Sint-Hermes lag niet in een object. Ik kwam hem pas écht tegen in de levende beleving van de Fiertel. Aan het begin van de ommegang overviel me plots een diepe, intense stilte. In die stilte besefte ik dat dit een heel bijzondere ervaring was, en ik achtte me gelukkig dat ik dit mocht meemaken.
Al sinds de middeleeuwen staat Hermes bekend als de patroonheilige van de zenuw- en geesteszieken. Destijds kwamen pelgrims van heinde en ver naar hier om heling te zoeken voor hun ‘zieke geest’. Vandaag de dag zag ik op diezelfde wegen rond Ronse een hele gemeenschap die – bewust of onbewust – exact dezelfde prioriteit stelt. Omringd door honderden mensen die stap voor stap de wens uitzenden dat een ander zich goed in zijn vel mag voelen, deed iets met mij.
Mijn werk als psychologe brengt me dagelijks in contact met de kwetsbaarheid van de menselijke geest. Ik zie hoe hard mensen vechten voor hun mentale welzijn, en hoe eenzaam die strijd binnen de muren van een praktijkruimte soms kan zijn. Vandaag de dag staan er ontzettend veel mensen op een wachtlijst voor psychologische hulp; een eenzame, een blijkbare uitzichtloze strijd die zich vaak afspeelt achter de gesloten deur van een stille huiskamer. Maar de Fiertel herinnert ons eraan dat mentale gezondheid geen taboe hoeft te zijn. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid, gedragen door de geschiedenis en gevoed door de liefdevolle vriendelijkheid van iedereen die meestapt. We lopen hier allemaal samen voor het welzijn van elkaar.
Het beoefenen van liefdevolle vriendelijkheid tijdens de Fiertel is zo bijzonder; het is een moment waarop het hart spreekt. Dat dit gevoel tot ver buiten de stadsgrenzen reikt, merkte ik onlangs nog in Gent. Een twintiger die ik daar ontmoette, hoorde dat ik in Ronse woon en glunderde meteen: ‘Ik heb er ook gewoond! Ronse?” Ik vroeg hem wat de Fiertel voor hem betekende. “De Fiertel is een heel bijzondere ervaring. Ik ben nu in de twintig. Ik wandel al van jongs af aan elk jaar mee. Zelfs nu ik verhuisd ben, kom ik er speciaal voor terug om samen met mijn vrienden te stappen. Het is een traditie die ik van mijn ouders heb meegekregen. Ze hebben de Fiertel ook vaak bewandeld.”
Ik voelde me na dat gesprek opnieuw verwonderd en geraakt. Het is heel hartverwarmend om te zien en te horen hoe ook deze jongvolwassene, jaar na jaar, meewandelt voor het welzijn van de ander.
Slotbeschouwing: “Samen in beweging”
Het enthousiasme van deze jonge generatie laat zien dat de Fiertel veel meer is dan een historische traditie of een sportieve uitdaging. Het is een levend monument van verbondenheid. In een wereld die soms snel en individueel aanvoelt, bewijzen deze jongeren dat samen op pad gaan voor het welzijn van de ander nog altijd diep geworteld zit in het Ronsische DNA. Jaar na jaar stappen zij mee, niet alleen voor zichzelf, maar als een krachtig teken van solidariteit.
Het is misschien wel een uitnodiging om met anderen in beweging te komen ondanks het staan op een wachtlijst?
Wanneer de bellen van de dragers klinken en het schrijn van Sint-Hermes door de straten trekt, dragen we allemaal onze eigen rugzak mee. Maar we lopen hem samen lichter.
“Voor wie stuur jij dit jaar een stille wens van liefdevolle vriendelijkheid de wereld in? Welke wandeling wens jij door te geven aan de volgende generatie?”
