Van studenten tot topsporters – recent onderzoek toont (opnieuw) aan dat MBSR werkt
Lang werd aangenomen dat vooral mensen die worstelden met stress baat konden hebben bij Mindfulness-Based Stress Reduction – kortweg MBSR. Bovendien was daar initieel weinig wetenschappelijk bewijs voor. Maar de voorbije jaren is er steeds meer onderzoek dat aantoont dat MBSR diverse klachten kan verminderen én uit recente bevindingen blijkt nu ook dat het effect op het lichaam aantoonbaar is.
Wat is MBSR?
Mindfulness-Based Stress Reduction – afgekort als MBSR – is een specifieke vorm van mindfulnesstraining die je leert om bewuster stil te staan bij wat er in je lichaam en hoofd gebeurt. Je leert om met meer aandacht en mildheid aanwezig te zijn bij wat er is, in plaats van je ertegen te verzetten of oplossingen te zoeken.
De training bestaat uit meditatie- en eenvoudige bewegingsoefeningen. Je leert bijvoorbeeld om stresssignalen sneller op te merken, gedachten wat meer op afstand te bekijken en niet meteen op elke prikkel te reageren.
Het doel is niet om nooit meer stress te ervaren of je hoofd helemaal leeg te maken, maar om er op een andere manier mee te leren omgaan.
Als je deze definitie erop naleest, merk je meteen dat de focus op stress en piekeren ligt. Maar uit recente bevindingen blijkt dat de impact verregaander en diverser is.
Onderzoek tijdens de pandemie toont de impact op PHD- en postdocstudenten aan
Ik geef o.a. nu 8 jaar MBSR-trainingen aan doctoraats- en postdocstudenten via het BRUCC – nu “WeDoMind”, zowel online als live. Tijdens de pandemie lanceerde het “WeDoMind” een onderzoek bij 25 personen die net zo’n online MBSR-training gevolgd hadden. De resultaten waren wetenschappelijk significant!
Via de gestandaardiseerde Outcome Questionnaire (OQ-45) zagen we een aantoonbare, significante daling in psychiatrische klachten zoals depressie, angst en alcohol/drugsverslaving. Je kunt het BRUCC-onderzoeksrapport hier bekijken: https://centrumvoormindfulleven.be/wp-content/uploads/2022/01/BRUCC_Mindfulnesstraining_InfoResultaten39-1.pdf.
En ook enkele persoonlijke getuigenissen ondersteunen deze resultaten. Een mooi voorbeeld:
“I learned that mindfulness is not all about lying on a yoga mat, but also about incorporating the mindfulness ‘way of being’ into everyday activities (e.g. walks). This was an eye-opener for me. Another eye-opener was the fact that I don’t have to push thoughts, worries,… away but that I simply can observe them and trying to return to my breathing process. And that this is not a process which needs to go smoothly every time, failure is okay. The lesson here is one in tolerance and acceptance.” ~ anoniem
Hogere concentratie en betere resultaten voor (top)sporters
(Top)sporters staan onder enorme druk om telkens weer te presteren en op te dagen tijdens wedstrijden, maar ook tijdens de voorbereidingen daarvan. Interessant genoeg blijkt dat ook deze doelgroep baat heeft bij MBSR-trainingen.
Hoe dan precies? Regelmatig oefeningen doen volgens het MBSR-protocol blijkt te helpen om …
- rustig te blijven, ook wanneer de druk hoog is – zoals tijdens een wedstrijd,
- de focus te bewaren en verhogen op belangrijke momenten, door de aandacht telkens bewust terug te brengen naar het moment, waardoor de sportprestaties kunnen verbeteren
- en om minder mee te gaan met negatieve gedachten na een mindere prestatie
Dit gaat dus verder dan stressreductie!
Als de wereld om je heen onder druk staat – of dat nu op een sportveld is, in je studentenkot, of op je werk – hoe vaak gun jij jezelf dan het moment om te ankeren in het moment en voeling te hebben met je lichaam?
~ Marisa
De “gouden” Belgian Cats
De Belgian Cats is het Belgische nationale vrouwenbasketbalteam. In het kader van het voorbereidingsprogramma voor EuroBasket 2023 – het Europees kampioenschap basketbal voor vrouwen – besloot het team tijdens de voorbereidingsweek van Eurobasket 2023 om kennis te maken met de basisprincipes van MBSR.
In het filmpje vanaf 6’38” hieronder zie je me live in de oefenmatch van de Belgian Cats tegen China in Kortrijk op 8 juni 2023.
https://youtu.be/3rRwAR0etAs?si=11-srjqPw3KBL9cp
Via deze weg maakten de topbasketbalspeelsters kennis met het wetenschappelijk onderbouwde MBSR-protocol. Met dit initiatief sprongen ze op de kar van het recent wetenschappelijk onderzoek tijdens de pandemie, dat hierboven beschreven staat. Ook de Belgian Cats hebben in uitdagende periodes bewust de tijd en ruimte genomen voor zelfzorg en hun mentaal welzijn.
De “gouden” ijshockeyspeler
De Belgian Cats: Volg de officiële updates, wedstrijdverslagen en het laatste nieuws over het team rechtstreeks via de officiële website van Basketball Belgium.
Recent onderzoek in 2026 toont het effect op het lichaam aan
In 2026 werd een grootschalig metaonderzoek opgezet onder de naam ‘MBSR-interventies en cortisolregulatie’. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Health Psychology, analyseerde data van 39 onderzochte trials met 2.059 deelnemers.
In dit wetenschappelijke onderzoek werd aangetoond dat MBSR het fysiologische stresshormoon cortisol verlaagt. Dit levert het bewijs dat MBSR niet alleen psychische rust geeft, maar ook een direct en meetbaar effect heeft op het menselijk lichaam.
Dit sluit nauw aan bij de maatschappelijke theorie van professor Paul Verhaeghe. In zijn recente boek Grenzeloos waarschuwt hij voor de mateloze druk van het alsmaar ‘sneller, sterker en meer’. Verhaeghe toont aan dat er op biologische en psychologische groei altijd een noodzakelijke fase van krimp en rust moet volgen om crash of burn-out te vermijden.
In dit kader fascineert mij ook de methode van focusing, ontwikkeld door psychotherapeut Eugene Gendlin. Waar Paul Verhaeghe blootlegt dat ons lichaam aan de rem trekt, leert focusing je om heel gericht te luisteren naar die lichamelijke signalen – de zogeheten felt sense. Het is een vorm van bewuste introspectie die ook in de prestatiepsychologie kan helpen om stress en spanning vroegtijdig te herkennen en te reguleren
Ook jongeren hebben er baat bij
Steeds meer aandacht gaat binnen het wetenschappelijk onderzoek trouwens naar jongeren, aangezien dit een groep is die vandaag veel meer worstelt met zichzelf dan vroeger. Prof. Imke Baetens, Professor Psychologie en co-oprichter van het vroegere BRUCC (nu WeDoMind), werkt momenteel bijvoorbeeld aan de voorbereiding van een ambitieus, meerjarig onderzoeksproject rond mentale klachten bij jongeren. Daarbij staat preventie centraal, alsook een integratieve aanpak, die verdergaat dan therapie. Meer hierover lees je in dit artikel: https://www.vub.be/nl/zijiswetenschap/imke-baetens.
“Te vaak pakken we problemen bij jongeren pas aan wanneer het al misloopt, én focussen we te sterk op het individu.” ~ Prof. Baetens
De innovatieve en integratieve visie van Prof. Baetens op mentale gezondheid, die ook het belang van wetenschappelijke onderbouwing onderstreept, is ook waar ik persoonlijk volledig achtersta, als trainer binnen WeDoMind.
De naamsverandering die recentelijk doorgevoerd werd – van BRUCC naar WeDoMind – had trouwens ook tot doel om die specifieke insteek te benadrukken: dat mentale gezondheid een complex samenspel is van individuele, maar ook sociale en maatschappelijke omstandigheden. Belangrijk hierin is preventie en het sturen van alle doelgroepen – van jongeren tot ouderen – naar de juiste ondersteuning, wat niet altijd therapie is. Meer over WeDoMind lees je hier: https://wedomind.vub.be/nl/over-ons.
Deze blog is opgedragen aan alle studenten dichtbij en veraf, de VUB en aan mijn collega’s van “WeDoMind”. Mijn oprechte dank voor jullie waardevolle maatschappelijke bijdrage en de samenwerking.
~ Marisa
