Marisa ontvangt Gendlin Grant voor origineel onderzoek
Hoe reageer jij op relationele stress en prestatiedruk? In onze prestatiegerichte samenleving proberen we spanning vaak te verbergen, vooral in professionele situaties. Maar wat gebeurt er als we stress juist delen en besluiten om samen te pauzeren?
In 2025 kreeg ik het privilege om de Gendlin Grant voor origineel onderzoek in de psychologie te ontvangen, uitgereikt door The Gendlin Center for Research in Experiential Philosophy and Psychology in New York. Naar aanleiding hiervan vond er op 29 december 2025 om 10:00 uur ’s ochtends een interview plaats. Ik werd namelijk geïnterviewd door Professor Akira Ikemi, Emeritus Professor aan de Kansai Universiteit in Japan en een autoriteit binnen ons vakgebied.
Dit is het volledige verhaal en het interview over de kracht van zelfbewustzijn, relationeel bewustzijn en gedeelde stress.
De breuk in het systeem: Van ‘Ik-Het’ naar de ‘Tussenruimte’
Het was maandagochtend, 29 december, exact 10:00 uur. In België was het ochtend, maar in Japan was het al 18:00 uur ’s avonds. Ik hoopte dat het interview goed zou verlopen en dat ik goed genoeg voorbereid was. Toen we de verbinding maakten en de tijdzones deelden, vaste ik in mijn gedachten de donkere avondlucht in Japan.
Voordat het officiële interview begon, praatten we wat over onze werksituaties. Na een tijdje vroeg ik hem hoe het interview precies zou verlopen. We wisselden wat ideeën uit, en toen voelde ik de stress plotseling stijgen. Ik vroeg aan Dr. Ikemi of het oké was om een moment te nemen voor mindfulness — om even te Pauzeren (een Pause te nemen) voordat we echt zouden starten. Professor Ikemi zei direct ‘ja’. Maar hij deed meer dan dat: hij vertelde me dat hij zelf ook wat stress voelde.
De opluchting van gedeelde kwetsbaarheid
Ik was verrast dat hij dit met mij deelde. Vrijwel direct voelde ik een fysieke opluchting in mijn lichaam. Ik voelde me niet alleen met de stress.
Dr. Ikemi werd stil en keerde zijn aandacht naar binnen. Er viel een diepe stilte tussen ons via het scherm. Op dat moment voltrok zich precies wat de filosoof Martin Buber omschrijft als de overgang van een ‘Ik-Het’-relatie naar een ‘Ik-Jij’-ontmoeting. Vóór de stilte zag ik Professor Ikemi onbewust als een ‘Het’: een formele autoriteit, een object dat mij moest beoordelen. Mijn gedachten waren zelfs met me aan de loop gegaan; in mijn hoofd had ik een hele zaal vol kritische toehoorders gefantaseerd!
Maar in die gedeelde stilte stortte die illusie in. Buber spreekt over ‘Das Zwischenmenschliche’ — de Tussenruimte. Het is de heilige ruimte die ontstaat wanneer twee mensen hun maskers afzetten en elkaar in pure authenticiteit ontmoeten.
Terwijl ik me bewust werd van mijn angstige gedachte, opende mijn bewustzijn zich weer voor de realiteit: de man die recht voor me zat, Professor Ikemi, die in alle rust aan het mediteren was. Ik moest even glimlachen. Er stroomde een golf van zelfcompassie door me heen. Door mezelf los te koppelen van die prestatiegerichte ‘Ik-Het’-modus, vond ik een diepe innerlijke vrede.
Ik keek naar Akira die zat te mediteren en voelde een diepe empathie en compassie voor hem opkomen. Het deed me beseffen dat dit voor hem ook een stressvolle ervaring kon zijn. We zaten in hetzelfde schuitje. In mijn perceptie veranderde er iets fundamenteels: we verlieten de hiërarchie en stapten in Bubers ‘Ik-Jij’-verbinding. We werden teamgenoten. Ik zag Akira niet langer als een verre, formele autoriteit, maar als een mens. Het was niet langer een kwestie van ‘jij en ik’, maar van ‘wij samen in deze uitdagende situatie’.
Inspirende woorden van Professor Ikemi voor jongeren en jongvolwassenen
Ik stelde Professor Ikemi een aantal specifieke vragen over hoe hij dit moment van mindfulness en stilte heeft beleefd, en welk advies hij heeft voor de jongere generatie.
Marisa: Wat gebeurde er in u tijdens het moment van mindfulness, het nemen van een ‘Pauze’, vlak voor de start van het interview? Hoe was dit moment van stilte en zelfbewustzijn waardevol voor u?
Professor Ikemi: “Ik herinner me niet precies meer wat er op dat moment exact in mij omging. Maar, zoals ik gewoonlijk doe, richtte ik mijn aandacht simpelweg op de lucht die mijn neus in- en uitging. ‘Ik’ was niet aan het ademen; de ‘lucht’ kwam en ging uit zichzelf. Mijn borst- en buikstreek rezen en daalden. Gedachten kwamen op en gingen weer weg. Dus ik zou kunnen zeggen dat ‘ik’ eigenlijk helemaal niets aan het doen was — No Mind (No Self) / 無我 en No Doing / 無為.”
Marisa: Hoe zou het interview anders zijn verlopen als u dit moment van mindfulness niet had toegepast? Wat zou er makkelijker of juist moeilijker zijn geweest?
Professor Ikemi: “Dat is een moeilijke vraag om te beantwoorden, omdat het hypothetisch is. Maar ik neem aan dat het mét een moment van mindfulness veel meer ontspannen en warmer was dan zonder zo’n moment. Het was in ieder geval heel goed dat jij voorstelde om een moment van mindfulness te nemen.”
Marisa: Wat zou u adolescenten en jonge volwassenen (studenten) adviseren in deze huidige, moeilijke tijden van conflict en relationele stress?
Professor Ikemi: “Denk niet na! Word je simpelweg bewust van de lucht die in- en uitstroomt, de geluiden in je omgeving en de gedachten die komen en gaan. Merk op dat een deel van jou heel graag over een specifiek probleem wílt nadenken. Wees je ervan bewust hoe dit probleem voelt in je ziel — in je lichaam, je felt sense. De ziel kent het antwoord al. Vraag aan dat gevoel in je ziel (je lichaam) wat het je probeert te vertellen over deze specifieke kwestie.”
“Als er iets nieuws omhoogkomt, wees je daar dan bewust van. Als er helemaal niets komt, wees je dáár dan bewust van. En als die fysieke voelbare betekenis (felt sense) weer weggaat, ga er dan niet achteraan jagen. Wees je er gewoon bewust van dat het weg is.”
Marisa: Wat helpt u persoonlijk om uw innerlijke vrede te bewaren tijdens momenten van relationele stress?
Professor Ikemi: “Het zou heel goed zijn om in zo’n situatie te focussen of te mediteren samen met de andere persoon.”
Marisa: Hartelijk dank voor uw tijd en uw openheid, professor Ikemi. Uw antwoorden zijn ontzettend inspirerend.
Conflict en vrede op de medaille van het leven
Dankzij die minuut stilte werd het interview een ervaring met inspirerende momenten. Natuurlijk waren er gaandeweg nog momenten dat ik weer wat stress voelde of twijfelde. Maar in plaats van het te verbergen, deelde ik het simpelweg met Dr. Ikemi. Hij reageerde telkens kalm en met volop begrip. Er was een constante stroom van zelfcompassie en compassie voor de ander.
Wanneer ik er nu aan terugdenk, voel ik nog steeds dankbaarheid. Na momenten van relationele stress in mijn leven, neem ik altijd de tijd om te reflecteren door de lens van deze ervaring. Telkens opnieuw realiseer ik me wat Martin Buber ons probeerde te leren: dat we pas echt mens worden in de ontmoeting met de ander. Conflict en vrede zijn elk een kant van dezelfde medaille — de medaille van ons relationele leven, die pas betekenis krijgt in de Tussenruimte.
Ben je benieuwd naar de beelden en het volledige gesprek rondom de Gendlin Grant? Het interview is te bekijken via de officiële website van het International Focusing Institute:
https://focusing.org/gendlincenter
https://focusing.org/gendlincenter
